Insecten zijn overal. Je ziet ze in de tuin, op het water, in het bos en soms gewoon in huis. Met meer dan een miljoen bekende soorten zijn ze de grootste diergroep op aarde. Toch weten de meeste mensen weinig over hoe deze kleine beestjes leven, wat ze doen en waarom ze zo belangrijk zijn voor de natuur. Tijd om dat te veranderen.
Hoe een insect is opgebouwd
Elk insect heeft een lichaam dat bestaat uit drie delen: de kop, het borststuk en het achterlijf. Op de kop zitten de ogen en de voelsprieten. Via die voelsprieten nemen ze geuren, trillingen en aanrakingen waar. Aan het borststuk zitten zes poten, en bij de meeste soorten ook vleugels. Het achterlijf bevat de organen voor de spijsvertering en de voortplanting. Dit bouwplan geldt voor alle soorten, van de kleinste mier tot de grootste kever. Spinnen en mijten lijken op insecten, maar die horen er niet bij. Die hebben acht poten en een ander lichaamsplan. Een echte zespoot is altijd een insect, maar niet elk klein beestje dat je tegenkomt valt in die groep.
Libellen en andere bekende soorten in Nederland
In Nederland leven tientallen libellensoorten. Je herkent ze aan hun lange lichaam, grote ogen en de manier waarop ze boven water zweven. Ze zijn snelle jagers die andere vliegende beestjes vangen. Veel mensen denken dat libellen kunnen steken, maar dat is niet zo. Ze hebben geen angel. Grote exemplaren kunnen in heel zeldzame gevallen even bijten als ze vastgehouden worden, maar dat is pijnloos. Naast libellen zijn er in ons land ook dagvlinders, nachtvlinders, kevers, bijen, wespen en hommels. Al deze soorten spelen een andere rol in de natuur. Bijen en hommels bestuiven bloemen en zijn daarmee onmisbaar voor de groei van planten en gewassen. Wespen jagen op rupsen en andere beestjes en helpen zo om populaties in balans te houden.
Wat insecten doen voor de natuur
Zonder vliegende en kruipende geleedpotigen zou de natuur er heel anders uitzien. Bestuiving door bijen en andere soorten zorgt ervoor dat planten zich kunnen voortplanten. Dat geldt voor wilde bloemen, maar ook voor veel gewassen die mensen eten. Mestkevers breken uitwerpselen af en verrijken zo de bodem. Mieren graven gangen in de grond en zorgen voor een betere doorluchting van de aarde. Larven van muggen en andere soorten zijn voedsel voor vissen, vogels en amfibieën. Het verdwijnen van soorten heeft dan ook grote gevolgen. De afgelopen decennia zijn er wereldwijd veel populaties sterk gedaald door het gebruik van bestrijdingsmiddelen, verdroging en het verlies van bloemenrijke graslanden. Dat is zichtbaar in steeds stiller wordende zomers, met minder gezoem en gefladder dan vroeger.
Hoe je zelf iets kunt doen voor deze dieren
Een tuin vol tegels is voor de meeste soorten een woestijn. Door ook maar een klein stukje grond te beplanten met inheemse bloemen geef je vlinders, bijen en zweefvliegen een plek om nectar te halen. Een klein vijvertje trekt libellen aan die er eitjes leggen en waarbij de larven opgroeien. Een stapel oude takken of een insectenhotel biedt beschutting aan solitaire bijen en andere bewoners. Je hoeft geen grote tuin te hebben om iets te doen. Zelfs een bloempot op een balkon met wilde bloemen zoals korenbloem of klaproos helpt al. Mensen die bestrijdingsmiddelen vermijden en onkruid niet altijd weghalen geven veel soorten meer kans. Kleine aanpassingen in hoe je je buitenruimte inricht maken voor deze dieren al een groot verschil.
Veelgestelde vragen over insecten
Kunnen libellen steken of bijten?
Libellen kunnen niet steken, want ze hebben geen angel. In heel zeldzame gevallen kan een grote libelle even bijten als ze vastgehouden wordt, maar dat is nauwelijks voelbaar en niet gevaarlijk.
Hoeveel soorten insecten zijn er wereldwijd?
Wereldwijd zijn er meer dan een miljoen insectensoorten beschreven. Wetenschappers denken dat er nog veel meer soorten zijn die nog niet ontdekt of benoemd zijn.
Waarom nemen insectenpopulaties af?
Insectenpopulaties nemen af door een combinatie van oorzaken. Het gebruik van bestrijdingsmiddelen in de landbouw, het verdwijnen van bloemenrijke graslanden, verdroging en lichtvervuiling spelen allemaal een rol. Daardoor hebben veel soorten minder voedsel en minder plek om te leven.
Wat is het verschil tussen een bij en een wesp?
Een bij is meestal wat gedronger en behaarder dan een wesp. Bijen verzamelen stuifmeel als voedsel voor hun larven. Wespen zijn gladder en slanker en jagen vaker op andere beestjes of eten resten van eten. Beide soorten kunnen steken, maar doen dat alleen als ze zich bedreigd voelen.
Is een spin een insect?
Een spin is geen insect. Spinnen hebben acht poten en behoren tot de geleedpotigen, maar vallen onder een andere groep: de spinachtigen. Insecten hebben altijd zes poten en een lichaam dat in drie delen is verdeeld.