Huiswerk is voor veel leerlingen het minst favoriete onderdeel van de schooldag. Je bent net thuis, wil even bijkomen, en dan ligt er nog een stapel opdrachten te wachten. Toch is schoolwerk buiten de les meer dan een vervelende verplichting. Onderzoek laat zien dat leerlingen die regelmatig thuis oefenen, betere resultaten halen. Maar dat geldt niet automatisch voor iedereen en niet in elke situatie. Er spelen meerdere factoren mee die bepalen of het echt iets oplevert.
Wat leren we van onderzoek naar thuisopdrachten
Uit onderwijsonderzoek blijkt dat de leeftijd van een leerling een grote rol speelt bij de vraag hoeveel baat iemand heeft bij leren buiten school. Voor leerlingen in het voortgezet onderwijs heeft het maken van opgaven thuis duidelijk een positief effect op de leerprestaties. Bij jongere kinderen in de basisschool is dit effect kleiner. Te veel thuiswerk kan bij hen zelfs averechts werken, omdat kinderen dan negatieve gevoelens gaan koppelen aan leren. De hoeveelheid werk na school moet passen bij de leeftijd en het niveau van de leerling. Een uur per dag is voor veel middelbare scholieren een redelijke richtlijn, al verschilt dat per vak en per week.
Waarom de ene leerling meer baat heeft dan de andere
Niet iedere leerling staat er hetzelfde voor als hij of zij thuiskomt. Sommige kinderen hebben thuis een rustige plek om te werken, ouders die kunnen helpen en een goede structuur. Anderen zitten in een drukke omgeving, hebben minder begeleiding of hebben na school nog andere verplichtingen. Die ongelijkheid zorgt ervoor dat thuiswerk soms de kloof tussen leerlingen vergroot in plaats van verkleint. Een leerling die thuis alle rust en hulp heeft, haalt meer uit een uur studeren dan iemand die dat niet heeft. Scholen houden hier niet altijd rekening mee bij het opgeven van taken. Het is een aandachtspunt dat steeds vaker ter sprake komt in het onderwijs.
Slimmer omgaan met je studietijd
Een goede aanpak maakt een groot verschil. Wie werkt met een planner, weet precies wat er gedaan moet worden en wanneer. Dat voorkomt dat je op het laatste moment alles in één keer probeert te doen. Het helpt ook om afleiding zoveel mogelijk weg te halen: leg je telefoon in een andere kamer en zet meldingen uit. Een vaste plek waar je altijd je schoolwerk doet, helpt je hersenen om sneller in een studeerstand te komen. Begin met de moeilijkste taak als je nog fris bent, zodat je de makkelijkere opdrachten later kunt doen als je concentratie minder is. Korte pauzes tussendoor, van vijf tot tien minuten, zorgen ervoor dat je beter onthoudt wat je hebt geleerd.
De rol van ouders en school bij huiswerk
Ouders kunnen een positieve rol spelen, maar het is niet de bedoeling dat zij de taken overnemen. Helpen betekent vragen stellen, meekijken of een leerling iets begrijpt, en zorgen voor een goede omgeving. Ingewikkelde stof uitleggen is eerder de taak van een leraar of een huiswerkbegeleider. Scholen kunnen hun deel bijdragen door duidelijke afspraken te maken over de hoeveelheid werk dat thuis gemaakt moet worden. Sommige scholen werken met een huiswerkvrije dag of beperken het aantal vakken per dag waarvoor opgaven worden meegegeven. Dat geeft leerlingen meer ruimte om ook te ontspannen, wat op de lange termijn bijdraagt aan een betere concentratie en motivatie.
Veelgestelde vragen
Hoeveel tijd mag een middelbare scholier kwijt zijn aan thuiswerk?
Een middelbare scholier is gemiddeld tussen de dertig minuten en anderhalf uur per dag kwijt aan thuiswerk, afhankelijk van het leerjaar en het niveau. In de hogere klassen van havo en vwo kan dit oplopen. Zolang er ook voldoende tijd is voor ontspanning en slaap, is dat een gezonde balans.
Wat kan ik doen als ik een opdracht niet begrijp?
Als je een opdracht niet begrijpt, is het slim om eerst terug te kijken in je aantekeningen of je schoolboek. Kom je er dan nog niet uit, vraag dan de volgende dag aan je leraar om uitleg. Je kunt ook een klasgenoot bellen of gebruikmaken van een leerplatform of huiswerksite. Blijf niet te lang vastzitten, want dat kost meer tijd dan het oplevert.
Is het slecht om muziek te luisteren tijdens het studeren?
Of muziek luisteren tijdens het studeren goed of slecht is, hangt af van de taak. Bij simpele, herhalende taken kan rustgevende muziek zonder tekst helpen om de concentratie vast te houden. Bij taken waarbij je moet lezen, schrijven of nadenken, werkt muziek met tekst juist afleidend. Het is voor iedereen anders, dus probeer uit wat voor jou het beste werkt.