Ouderschapsverlof geeft je als ouder het recht om tijdelijk minder te werken of helemaal te stoppen met werken om voor je kind te zorgen. In Nederland heeft iedere werknemer recht op ouderschapsverlof, zolang je kind jonger is dan 8 jaar. Je kunt dit verlof opnemen voor biologische kinderen, maar ook voor adoptiekinderen of pleegkinderen voor wie je de dagelijkse zorg draagt.
Hoeveel ouderschapsverlof heb je recht op?
Je hebt recht op 26 weken ouderschapsverlof per kind. Dat staat gelijk aan 26 maal je wekelijkse arbeidsduur. Werk je 40 uur per week, dan heb je recht op 26 keer 40 uur aan verlof. Heb je meerdere kinderen onder de 8 jaar, dan geldt het recht per kind afzonderlijk.
Ouderschapsverlof hoef je niet in één keer op te nemen. Je mag het ook spreiden. Zo kun je bijvoorbeeld een halve dag per week minder werken gedurende een langere periode, of een paar aaneengesloten maanden kiezen. Je mag het verlof ook opsplitsen in maximaal zes blokken, tenzij je werkgever akkoord gaat met een andere invulling.
Gedeeltelijk betaald ouderschapsverlof
Tot augustus 2022 was ouderschapsverlof in Nederland volledig onbetaald. Sindsdien is een deel betaald via het UWV. In het eerste levensjaar van je kind heb je recht op 9 weken betaald ouderschapsverlof. Het UWV keert dan 70% van je dagloon uit, tot een maximum van 70% van het maximumdagloon. De overige 17 weken zijn in principe onbetaald, tenzij jouw cao of werkgever hier andere afspraken over maakt.
Wil je betaald ouderschapsverlof opnemen, dan moet je dit vóór de geboorte of adoptie aanvragen bij je werkgever, en de werkgever meldt dit vervolgens bij het UWV. Doe je dit te laat, dan bestaat de kans dat je het recht op de uitkering misloopt. Check de exacte termijnen bij het UWV of op rijksoverheid.nl.
Hoe vraag je ouderschapsverlof aan?
Je vraagt ouderschapsverlof aan bij je werkgever. Dat doe je schriftelijk en minimaal 2 weken van tevoren, maar voor de betaalde variant gelden langere termijnen. Let op de volgende stappen:
- Geef schriftelijk aan dat je ouderschapsverlof wil opnemen.
- Vermeld de ingangsdatum, de duur en hoe je het verlof wil spreiden.
- Bespreek dit zo vroeg mogelijk met je werkgever, zeker als je ook de betaalde 9 weken wil benutten.
- Controleer of je cao aanvullende afspraken heeft over betaling of planning.
Je werkgever mag in principe niet weigeren, maar kan in uitzonderlijke gevallen vragen om de spreiding of timing aan te passen als dat zwaarwegende bedrijfsbelangen raakt. Het recht zelf kan hij niet ontnemen.
Wat zijn de voorwaarden?
Om gebruik te maken van ouderschapsverlof moet je aan een paar basisvoorwaarden voldoen:
- Je bent werknemer (dus in loondienst). Zelfstandigen hebben wettelijk geen recht op ouderschapsverlof, maar kunnen soms wel een beroep doen op een eigen regeling of cao.
- Je hebt een ouderlijke relatie met het kind, als biologische ouder, adoptieouder of pleegouder.
- Je kind is jonger dan 8 jaar op het moment dat je het verlof opneemt.
Er geldt geen minimale dienstverbandeis voor ouderschapsverlof. Je kunt er dus ook al gebruik van maken als je nog maar kort in dienst bent.
Effect op je salaris en andere rechten
Tijdens onbetaald ouderschapsverlof ontvang je geen salaris over de uren dat je niet werkt. Dat heeft gevolgen voor je pensioenopbouw, vakantiedagen en eventuele uitkeringen later. Sommige pensioenfondsen bieden de mogelijkheid om pensioenopbouw vrijwillig voort te zetten, maar dat kost dan wel geld. Het is slim om dit van tevoren na te vragen bij je pensioenfonds.
Vakantiedagen bouw je tijdens onbetaald ouderschapsverlof alleen op over de uren dat je nog wél werkt. Werk je tijdelijk maar de helft, dan bouw je ook maar de helft op. Bij betaald ouderschapsverlof via het UWV bouw je wél volledig vakantiedagen op, omdat je formeel in dienst blijft.
Veel gestelde vragen over ouderschapsverlof
Kan ik ouderschapsverlof opnemen voor een kind dat al ouder is? Ja, zolang je kind nog geen 8 jaar is op het moment van opname. Heb je het verlof niet volledig benut vóór de 8e verjaardag, dan vervalt het resterende deel.
Wat als mijn kind wordt geboren vóór de uitgerekende datum? Het maakt niet uit wanneer je kind precies geboren wordt. Je verlofrecht geldt vanaf de geboorte en loopt door tot de 8e verjaardag.
Kan ik ouderschapsverlof en zwangerschapsverlof combineren? Nee, niet tegelijkertijd. Zwangerschaps- en bevallingsverlof gaat eerst. Daarna kun je aansluitend ouderschapsverlof aanvragen als je dat wil.
Heb ik als partner ook recht op ouderschapsverlof? Ja. Ouderschapsverlof geldt voor beide ouders afzonderlijk. Jullie kunnen het zelfs gelijktijdig opnemen, als jullie werkgevers daar praktisch mee kunnen omgaan.
Wil je zeker weten wat in jouw situatie geldt? Kijk dan op rijksoverheid.nl of neem contact op met het UWV. Je cao kan ook extra rechten of betere voorwaarden bevatten dan de wettelijke minimums.