Borstvoeding is voor veel moeders een van de meest persoonlijke keuzes na de geboorte van hun kind. Het menselijk lichaam maakt melk aan die precies is afgestemd op wat een pasgeboren baby nodig heeft. De samenstelling verandert mee met de groei van het kind, van de dikke, gele biest direct na de bevalling tot de rijpe moedermelk die daar later op volgt. Dat maakt het een unieke manier van voeden, die veel vragen oproept bij jonge ouders.
Hoe melkproductie op gang komt
Direct na de bevalling maakt de borst biest aan, ook wel colostrum genoemd. Dit is een kleine hoeveelheid dikke, gele melk die boordevol antistoffen zit. De baby heeft in deze eerste dagen genoeg aan die kleine porties. Rond dag drie tot vijf schiet de melk in, wat betekent dat de borsten meer melk gaan aanmaken. Dit gaat gepaard met een vol en soms gespannen gevoel. De productie werkt op basis van vraag en aanbod: hoe vaker een baby drinkt, hoe meer melk het lichaam aanmaakt. Regelmatig aanleggen is dan ook de beste manier om de productie op peil te houden.
Hoe vaak en hoeveel drinkt een baby
Pasgeboren baby’s drinken heel vaak, soms wel acht tot twaalf keer per dag. Dat is normaal, want hun maagje is klein en moedermelk wordt snel verteerd. Een baby heeft per kilogram lichaamsgewicht ongeveer 100 tot 150 ml melk per dag nodig. Naarmate een kind groeit, neemt de hoeveelheid melk per kilogram langzaam af. Dat betekent niet dat een grotere baby minder melk nodig heeft in totaal, want het gewicht stijgt ook. Jonge baby’s geven zelf aan wanneer ze honger hebben door te smakken, aan hun vingers te zuigen of hun hoofd heen en weer te draaien. Huilen is een laat hongerteken.
Afkolven als aanvulling op het zogen
Niet elke moeder geeft de hele dag rechtstreeks de borst. Soms is afkolven een handige aanvulling, bijvoorbeeld als de moeder even weg is of terugkeert naar werk. Afgekolfde melk kan worden bewaard in de koelkast of vriezer en later met een flesje worden gegeven. Het is slim om kleine porties af te kolven en in te vriezen, zodat er niets verloren gaat. Een baby leert met oefening ook drinken uit een flesje, al kan het even duren voordat hij of zij daaraan gewend is. Ook als de hoeveelheid afgekolfde melk klein is, blijft het waardevol, want zelfs een beetje moedermelk bevat stoffen die goed zijn voor de weerstand van een kind.
Veelvoorkomende uitdagingen bij het voeden
Pijnlijke tepels, een baby die niet goed aanligt of twijfels over of de productie wel genoeg is: dit zijn zorgen die veel vrouwen herkennen in de eerste weken. Een goede aanleghouding maakt veel verschil. De baby moet niet alleen de tepel, maar ook een groot deel van de borst in de mond nemen. Bij aanhoudende pijn of problemen helpt het om contact op te nemen met een lactatiekundige of een verpleegkundige van het consultatiebureau. Zij kunnen direct meekijken en praktisch helpen. De meeste opstartproblemen zijn goed op te lossen met de juiste begeleiding en wat geduld.
Veelgestelde vragen
Hoe lang wordt aangeraden om borstvoeding te geven?
De Wereldgezondheidsorganisatie adviseert om een baby de eerste zes maanden uitsluitend moedermelk te geven. Daarna kan je naast vaste voeding doorgaan met het zogen zo lang als moeder en kind dat prettig vinden. Er is geen vaste einddatum.
Wat kan ik doen als mijn baby de borst weigert?
Als een baby de borst weigert, kan dat verschillende oorzaken hebben, zoals een verandering in de melk door hormonen, een griepje of gewoon een drukke dag. Het helpt om rustig te blijven en het op een ander moment opnieuw te proberen. Een lactatiekundige kan helpen als de weigering langer aanhoudt.
Mag ik alcohol drinken als ik de borst geef?
Alcohol gaat over in moedermelk. Het veiligste is om geen alcohol te drinken zolang je de borst geeft. Drink je toch af en toe iets, wacht dan minstens twee tot drie uur per glas voordat je de borst geeft. De melk is dan weer vrij van alcohol.
Hoe weet ik of mijn baby genoeg melk binnenkrijgt?
Een goede manier om te controleren of een baby genoeg drinkt, is kijken naar het aantal natte luiers. Na de eerste week zijn zes of meer natte luiers per dag een goed teken. Ook een gestaag stijgend gewicht en een tevreden baby na een voeding zijn goede signalen.