In het eerste levensjaar van je kind heb je als werknemer recht op negen weken betaald ouderschapsverlof. Tijdens die weken ontvang je een uitkering van 70% van je dagloon, tot een wettelijk vastgesteld maximum. Die regeling geldt voor beide ouders, mits je in loondienst bent en de weken opneemt vóór de eerste verjaardag van je kind.
Het is een tijdelijk recht: gebruik je de negen weken niet voor de eerste verjaardag, dan vervallen ze. Daarna heb je nog wel recht op onbetaald ouderschapsverlof, maar de betaalde variant is exclusief voor dat eerste jaar.
Voorwaarden voor betaald ouderschapsverlof eerste jaar
Om aanspraak te maken op de betaalde weken gelden drie basisvoorwaarden. Je moet werknemer zijn in loondienst, je neemt de verlofweken op binnen het eerste levensjaar van het kind, en je ontvangt via het UWV een uitkering van 70% van je dagloon. Die uitkering gaat via je werkgever, die het bedrag van het UWV terugkrijgt.
Zzp’ers en zelfstandigen vallen buiten deze regeling. Zij hebben geen recht op de betaalde variant via het UWV. Dat is een belangrijk verschil om van tevoren te weten, zeker als je van baan wisselt of onlangs de overstap naar zelfstandig ondernemen hebt gemaakt.
Hoeveel verlof en hoe verdelen?
Het totale recht op ouderschapsverlof is 26 weken per kind. Van die 26 weken zijn er negen betaald, en die negen weken moet je opnemen in het eerste levensjaar. De overige 17 weken zijn onbetaald en mogen ook na de eerste verjaardag worden opgenomen, tot het kind acht jaar is.
Je mag de negen betaalde weken niet altijd volledig aaneengesloten opnemen. Hoe en wanneer je ze inplant, spreek je af met je werkgever. Sommige ouders kiezen voor een blok van negen weken direct na het bevallingsverlof of geboorteverlof. Anderen spreiden het verlof, bijvoorbeeld door tijdelijk in deeltijd te werken. Beide is mogelijk, maar de verdeling moet wel passen binnen de regels die je werkgever hanteert en de afspraken die je samen maakt.
Wat is 70% van je dagloon in de praktijk?
Je uitkering is 70% van je dagloon, maar er geldt een maximum dagloon. Verdien je meer dan dat maximum, dan wordt de uitkering berekend over het maximumdagloon, niet over je volledige salaris. Het exacte maximumdagloon wordt jaarlijks aangepast. Kijk op de website van het UWV of de Rijksoverheid voor het actuele bedrag in het jaar dat jij het verlof opneemt.
Een rekenvoorbeeld: stel dat je brutoloon neerkomt op een dagloon van 150 euro. Dan ontvang je tijdens het betaald ouderschapsverlof 105 euro per dag (70% van 150). Over negen weken van vijf werkdagen is dat 45 werkdagen, wat neerkomt op 4.725 euro bruto aan uitkering. Verdien je meer dan het wettelijke maximum, dan is de uitkering lager dan 70% van je werkelijke salaris.
Sommige werkgevers vullen de 70% aan tot 100%, maar dat is geen wettelijke verplichting. Controleer je cao of arbeidsovereenkomst om te zien of jouw werkgever iets aanvult.
Aanvragen: hoe werkt dat?
Je vraagt het verlof niet zelf aan bij het UWV, dat doet je werkgever voor jou. Wat je wél zelf moet doen, is je verlofwensen minimaal twee maanden van tevoren schriftelijk melden bij je werkgever. Doe je dat later, dan kan je werkgever de ingangsdatum aanpassen. Meld het dus op tijd, zeker als je een vaste periode in gedachten hebt.
Je werkgever regelt vervolgens de aanvraag bij het UWV en betaalt je loon of uitkering tijdens het verlof uit. Na afloop declareert je werkgever de uitkering terug bij het UWV. Voor jou als werknemer is het proces daarmee redelijk eenvoudig: op tijd melden, schriftelijk vastleggen en zorgen dat je werkgever de aanvraag indient.
Valkuilen om op te letten
De meest gemaakte fout is wachten tot vlak voor de eerste verjaardag van het kind. Als je dan problemen krijgt met de planning of je werkgever vraagt om aanpassing, loop je het risico de betaalde weken deels te missen. Plan het verlof ruim op tijd in.
Een andere valkuil: denken dat je de negen betaalde weken na de eerste verjaardag alsnog kunt inzetten als onbetaald verlof. Dat werkt niet zo. Betaald ouderschapsverlof in het eerste jaar is een apart recht met een eigen deadline. Ongebruikte weken komen te vervallen, niet te verschuiven.
Tot slot: controleer altijd je arbeidscontract en cao. Soms staan er aanvullende afspraken in over hoe het verlof wordt ingedeeld, of hoe je werkgever omgaat met parttimewerkers. De wettelijke regeling is de ondergrens; je cao of contract kan gunstiger zijn.
Wil je precies weten wat jouw uitkering wordt? Gebruik de rekentool op de website van het UWV of vraag het na bij je HR-afdeling. Zo weet je voor je het verlof ingaat wat je netto ontvangt en kun je je financiën goed voorbereiden.