Tijdens zwangerschapsverlof mag je geen vakantiedagen opnemen. Dat klinkt misschien vreemd, maar het is wettelijk zo geregeld: zwangerschaps- en bevallingsverlof telt niet als vakantie. Dat betekent ook dat je vakantiedagen gewoon blijven oplopen terwijl je met verlof bent. Hieronder lees je precies hoe dat zit en wat je ermee kunt.
Waarom vakantie tijdens zwangerschapsverlof niet mag
Artikel 3.4 van de Wet arbeid en zorg stelt uitdrukkelijk dat zwangerschaps- en bevallingsverlof niet als vakantie mag worden aangemerkt. Je werkgever mag jouw verlofperiode dus niet aanwijzen als vakantie, en jij kunt zelf ook geen vakantiedagen “inzetten” tijdens deze periode. De twee verlofvormen staan volledig los van elkaar.
De gedachte hierachter is logisch: zwangerschapsverlof is er specifiek voor herstel na de bevalling en voor de zorg voor je pasgeboren kind. Het is geen vrije tijd die je zelf kiest. Het zou oneerlijk zijn als je werkgever dit zou kunnen wegstrepen tegen je gespaarde vakantiedagen.
Vakantiedagen tijdens zwangerschapsverlof: wat bouw je op?
Terwijl je met zwangerschapsverlof bent, bouw je gewoon vakantiedagen op, net alsof je aan het werk bent. Dat geldt voor de wettelijke vakantiedagen (vier keer je wekelijkse arbeidsduur per jaar). Of bovenwettelijke dagen ook oplopen, hangt af van wat er in jouw cao of arbeidsovereenkomst staat. Veel cao’s kennen dezelfde opbouw toe, maar check dit bij je werkgever of hr-afdeling.
Stel dat je 32 uur per week werkt en vier weken zwangerschapsverlof hebt gehad voor de uitgerekende datum, gevolgd door tien weken bevallingsverlof: in die veertien weken zijn gewoon vakantiedagen bijgeschreven op je tegoed. Je komt na je verlof dus terug met meer vrije dagen dan je had bij vertrek.
Wat doe je met de opgebouwde vakantiedagen?
De vakantiedagen die je hebt opgebouwd tijdens je verlof, kun je gewoon opnemen na je terugkeer. Je spreekt daarvoor een moment af met je werkgever, net als bij normale vakantieaanvragen. Houd wel de vervaltermijnen in de gaten: wettelijke vakantiedagen vervallen in principe een half jaar na het jaar waarin je ze opbouwt (dus op 1 juli van het volgende jaar), tenzij er een goede reden was waarom je ze niet kon opnemen. Bovenwettelijke dagen hebben meestal een vervaltermijn van vijf jaar.
Als je na je bevallingsverlof ook ouderschapsverlof opneemt, lopen de vakantiedagen in principe gewoon door. Maar check je arbeidsovereenkomst of cao, want voor bovenwettelijke dagen kan dit anders zijn geregeld.
Kan je werkgever toch vakantiedagen afschrijven?
Nee. Je werkgever mag vakantiedagen niet eenzijdig afschrijven over de periode van je zwangerschaps- of bevallingsverlof. Doet hij dat toch, dan handelt hij in strijd met de Wet arbeid en zorg. In dat geval kun je de kwestie voorleggen aan de Inspectie SZW (de Nederlandse Arbeidsinspectie) of juridisch advies inwinnen.
Reizen tijdens je verlof: mag dat?
Een vakantie plannen tijdens je zwangerschapsverlof, in de zin van een reis of een trip weg van huis, is iets anders dan het juridische begrip “vakantieverlof”. Er is geen wet die zegt dat je thuis moet blijven tijdens je verlof. Toch zijn er praktische zaken om rekening mee te houden:
- Vlieg je ver weg tijdens de laatste weken van je zwangerschap? Veel luchtvaartmaatschappijen hanteren strikte regels, zoals een verbod op vliegen na 36 weken zwangerschap. Controleer dit altijd vooraf bij je luchtvaartmaatschappij.
- Zorg dat je verzekering (reis- en zorgverzekering) dekking biedt in het buitenland, ook voor zwangerschapsgerelateerde zorg of een vroeggeboorte.
- Overleg met je verloskundige of gynaecoloog of een reis medisch verantwoord is.
Na de bevalling geldt hetzelfde: er is geen wettelijk verbod op een vakantie tijdens bevallingsverlof, maar praktisch gezien vraagt een pasgeboren baby veel van je. Een korte trip of logeerpartij is voor veel ouders eerder realistisch dan een verre buitenlandse reis.
Kort samengevat: vakantiedagen opnemen tijdens je zwangerschapsverlof mag niet en hoeft ook niet. Je bouwt ze gewoon op en kunt ze daarna opmaken. Dat is precies waar de wet je voor beschermt. Kom je er met je werkgever niet uit over je verlof en vakantiedagen? Neem dan contact op met een vakbond, de ondernemingsraad of een juridisch adviseur.